Rdza żółta staje się największym zagrożeniem dla zbóż ozimych

Zagrożenia w uprawie zbóż

Z uwagi na ocieplanie klimatu oraz brak mroźnej i śnieżnej zimy - na naszych polach występuje coraz więcej zagrożeń, które w latach ubiegłych pojawiały się sporadycznie. Obecnie odnotowuje się wzmożone występowanie agrofagów, które wcześniej występowały marginalnie. Należy tu wymienić choroby grzybowe takie jak: rdza żółta, brunatna plamistość liści DTR, pałecznica zbóż i traw oraz szkodniki: ploniarka zbożowa, skoczki i łokaś garbatek. Ich obecność można zauważyć szczególnie na plantacjach silnie rozwiniętych w okresie jesiennym. Jeszcze niedawno w uprawie zbóż dominującymi chorobami grzybowymi był powszechnie znany mączniak prawdziwy, rdza brunatna i septorioza liści.
Fitopatolodzy zaznaczają, że z nowo rozpowszechniających się chorób najbardziej niebezpieczna jest rdza żółta, która znacznie ogranicza wielkość plonu i jego jakość. Rdza żółta w przeszłości występowała już na terenie Europy Zachodniej. W naszym kraju jej obecność zanotowano po raz pierwszy w 2014 r., kiedy to nowe rasy grzyba Puccinia striiformis zaczęły się intensywnie rozmnażać. Rdza żółta spowodowała wtedy bardzo duże straty w plonie - sięgające 70%, a w niektórych rejonach Polski nawet 100%. Co istotne, zaatakowała również odmiany zbóż, które uznane były wcześniej za odporne na chorobę.

Występowanie rdzy żółtej

Rdza żółta występuje na jęczmieniu jarym, jęczmieniu ozimym, pszenicy jarej, pszenicy ozimej, pszenżycie jarym, pszenżycie ozimym, życie jarym i życie ozimym. Dotychczas choroba ta atakowała zboża w późniejszych fazach wegetacyjnych (koniec maja - czerwiec) Obecnie pojawia się wczesną wiosną w okresie chłodów na roślinach silnie rozwiniętych z okresu jesiennego.
Ostatnie ciepłe zimy, które wg prognoz klimatycznych będą coraz częstsze i będą sprzyjać jej rozwojowi. Tutaj szczególnie zaznaczają się dwie rasy rdzy żółtej - Warrior i Kranich. Wyróżniają się one szczególną elastycznością adaptacyjną do niższych temperatur.
W ubiegłym roku patogen ten wystąpił w wielu miejscach Polski. Szczególnie na plantacjach niechronionych oraz tam, gdzie temperatura była dość niska, a wilgotność powietrza wysoka.

Objawy rdzy żółtej

Rdza żółta atakuje liście i plewki. Zainfekowane części zbóż pokryte są przez żółte lub pomarańczowe, wypukłe poduszeczki (są to skupiska urediniospor), które tworzą paskowy układ na blaszce liściowej. Pojawia się również na w pochwach liściowych i po wewnętrznej stronie plewek, a także na ziarniakach. Grzyb występuje gniazdowo, czyli w skupiskach. Taka gniazdowa aktywność patogena Puccinia striiformis pomaga gospodarzowi poprawnie zdiagnozować infekcję po widocznych objawach.

Jakie szkody powoduje rdza żółta w plonie?

Szkodliwość rdzy żółtej ogranicza powierzchnię asymilacyjną miejsc zainfekowanych tzn liści i plewek. Porażone liście tracą wodę przez nadmierną transpirację, która zachodzi w chorobowo rozerwanych blaszkach liściowych. Następnie liście zwijają się do środka, co dalej ogranicza ich powierzchnię fotosyntezy. Z kolei znacznie osłabiona transpiracja negatywnie wpływa na pobieranie wody wraz ze składnikami pokarmowymi, co odbija się na tempie wzrostu i rozwoju roślin.
Porażone kłosy rdzą żółtą wydają drobniejsze ziarno, co jest wynikiem pasożytniczego rozwoju grzyba na plewkach i ziarniakach. Pozyskujemy wówczas ziarno słabo wykształcone z niską gęstością i białkiem, o dużej zawartości mykotoksyn. Znacznie spada wartość plonu, a nawet ogranicza się jego możliwość sprzedaży.

Progiem szkodliwości dla fazy:

• BBCH 21-29 jest 30% liści z pierwszymi, nawet pojedynczymi objawami, które mogą pojawiać się do fazy nawet 2. kolanka (BBCH 32)
• BBCH 30-39 jest 10% porażonej powierzchni liścia podflagowego
• BBCH 51-59 są pierwsze objawy porażenia na liściu flagowym lub podflagowym
• BBCH 72 jest porażenie plewek w kłosach

Jak zwalczyć rdzę żółtą w zbożach?

Rośliny porażone na rdzę żółtą koniecznie potrzebują wsparcia poprzez zastosowanie skutecznych środków ochrony roślin.
Rdza żółta, inaczej zwana rdzą paskowaną, stanowi jedną z najgroźniejszych patogenów dla upraw, dlatego należy podejść do jej zwalczania kompleksowo. Najwyższe efekty w walce z patogenem odnoszą substancje aktywne z grupy triazoli. Charakteryzują się one szybkim działaniem interwencyjnym - wyniszczającym. Należy tu wymienić bardzo skuteczny tebukonazol czy epoksykonazol. Lecz rdza żółta ma 10-12 dniowy czas inkubacji, zatem następne pokolenie patogena mogą pojawić się 2 tygodnie po kolejnej infekcji. Dlatego też wysoce skuteczna ochrona roślin zbożowych opiera się nie tylko na działaniu interwencyjnym, ale również istotne jest zabezpieczenie roślin przed kolejnymi infekcjami i dalszym rozwojem choroby. Idealnym rozwiązaniem jest Pakiet Elatus Plus ZBOŻA z oferty Ampol-Merol. To rozwiązanie zapewnia producentowi szybkie działanie wyniszczające oraz dodatkowo zabezpiecza rośliny na długi okres wegetacyjny przed wieloma chorobami liści i kłosa. Elatus Plus Zboża zawiera 3 substancje aktywne, tzn. 2 triazole (wspomniany tebukonazol oraz bromukonazol) i najnowszą substancję czynną z grupy karboksyamidów - Solatenol - benzowindyflupyr (SDHI). To Solatenol długo i na bardzo wysokim poziomie zabezpiecza rośliny przed dalszymi infekcjami patogenów.
Przy obecnej zmianie klimatu i wysokich stopniach infekcji Elatus Plus ZBOŻA to idealne rozwiązanie w ochronie liścia i kłosa, które prowadzi do stabilizacji plonu oraz osiągnięcia zamierzonych planów.

Poniżej zdjęcia z 23.01.2020r. w okolicach Olsztynka, rdza żółta na życie ozimym.