Chwościk buraka - skuteczna ochrona przed chorobą

Chwościk buraka jest jedną z najgroźniejszych chorób wywołującą straty plonu nawet do 50%. Obecne odmiany buraka cukrowego  oznaczone Cr (wyższa odporność na  Cercospora beticola) mają już osłabioną zdolność opierania się tej chorobie. Większe odporności mają odmiany oznaczone jako CR+, ale i one po dłuższym czasie infekcji (około 2-3 tyg. póżniej od Cr ) są też  porażane. W początkowej fazie  choroba rozwija się powoli, ale później jest bardzo trudna do zatrzymania.

Warunki, w których rośnie ryzyko występowania chwościka buraka to wysoka wilgotność powietrza >70/80% oraz temperatura w dzień 20-25 st. C, w nocy 10-15 st. C. W wielu regionach Polski z wyższym udziałem zasiewów buraka cukrowego przyspieszamy zabiegi fungicydowe przypadające już na drugą połowę czerwca. W gospodarstwach z prawidłowym płodozmianem czy też na terenach o mniejszym udziale tej rośliny pierwszą ochronę wykonuje się na przełomie czerwca/lipca. Choć nie ma na to zasady bo wszystko uwarunkowane jest od przebiegu pogody, która inicjuje zagrożenie tą chorobą.

W zeszłym roku chwościk zaatakował plantacje w połowie sierpnia, a więc wyjątkowo późno. Związane było to ze sprzyjającymi warunkami pogodowymi: ciepło i wilgotno.  Również w 2026 prognozowana pogoda sprzyja rozwojowi tej choroby, co oznacza, że występuje wysokie ryzyko infekcji. W momencie silnej presji (liczne plamki na liściu) chwościk buraka jest bardzo trudną chorobą do opanowania, a wręcz niemożliwą. Stąd też wiąże się ona z ze znacznym spadkiem masy korzeni i niższą polaryzacją, co finalnie odbija się na końcowym rachunku ekonomicznym. Szczególnie staje się to problemem dla plantacji późno kopanych, czyli listopad - grudzień, gdzie porażenie liści występuje na poziomie 70-90% ich powierzchni.

Zniszczona rozeta zaczyna się odbudowywać, ale dzieje się to kosztem zgromadzonych cukrów w korzeniu.

Spadek polaryzacji to znaczna utrata wartości = wyceny plonu.

Zatem efektywna ochrona buraka cukrowego opiera się na zabezpieczeniu powierzchni liści przed intensywnym rozwojem zarodników grzyba w momencie pojawienia się pierwszych pojedynczych plamek.

Skuteczność ochrony głównie opiera się na dwóch elementach:

1 – termin zabiegu:

• optymalny: pierwsze pojedyncze plamki lub zainfekowane liście buraczka czerwonego w okolicy plantacji lub na polu (roślina wskaźnikowa)   

2 – właściwy dobór produktów w rozwiązaniach hybrydowych:

HEPTA® Cu  1,4 l/ha +  Spyrale 475 EC 0,8 l/ha

• Wyniki potwierdzone w doświadczeniach polowych Nordzucker: 
• Nasze rozwiązanie - Hepta Cu + Spyrale - w porównaniu do konkurencji - na 10 różnych - zajęło 2. miejsce z bardzo niewielką różnicą w plonowaniu, tzn.: 
• 1 miejsce plon 80,3 t/ha 
• 2 miejsce Hepta Cu + Spyrale 79,8 t/ha 
• Różnica wynosiła zaledwie 0,5 t/ha  szczegóły patrz  w załączniku  sprawozdanie str 32-35)

HEPTA® Cu  1,4 l/ha + Amistar Gold  0,8 l/ha

HEPTA® Cu  1,4 /ha + Propulse 250 SE  1,0 l/ha

Hepta Cu można stosować solo w dawce 2,0 l/ha, jeśli przekraczamy czas karencji dla partnerów w rozwiązaniu hybrydowym.

Obok chwościka buraka drugą jednostką chorobową jest często bagatelizowana brunatna plamistość liści buraka.

W rzeczywistości często te dwie choroby występują jednocześnie na liściach buraka . Przy dużym nasileniu - powodują znaczny spadek plonu. Brunatna plamistość liści jak i poprzednia choroba  atakują liście, zmniejszając powierzchnię asymilacyjną. Nieodpowiednia ochrona lub jej brak powodują zamieranie liści, co następnie skutkuje ponownym odrastaniem rozety liściowej. Efektem tego zjawiska jest nie tylko zmniejszona ilość plonu korzenia, ale przede wszystkim spadek polaryzacji . Obserwujemy w praktyce, że najwyższą skuteczność ochrony przed chwościkiem buraka uzyskujemy wykonując zabiegi cyklicznie, a przede wszystkim wyprzedzając infekcję. W ochronie przed tym patogenem zarejestrowane mamy takie preparaty jak:

• Amistar Gold (azoksystrobina + difenokonazol)
• Belanty (mefentriflukonazol)
• Spyrale 475 EC (fenpropidyna + difenokonazol)
• Tores 250 EC (difenokonazol)
• Maganic (difenokonazol + protiokonazol)
• Celsivo 750 EC (fenpropidyna)
• Panorama (protiokonazol + metkonazol)
• Propulse 250 SE (fluopyram + protiokonazol)- rozszerzona rejestracja w buraku cukrowym w 2025 r. 

Należy przede wszystkim pamiętać, aby nie powtarzać po sobie substancji aktywnych. W tym wszystkim uzupełnia zabiegi znakomity produkt Hepta Cu - propozycje mieszanin zostały podane w pierwszej części artykułu.

Hepta Cu to miedź skompleksowana kwasem heptaglukonowym, która pobierana jest przed roślinę, indukując w niej naturalne mechanizmy odporności. Miedź stymuluje roślinę chociażby do wydzielania fitoaleksyn, a więc naturalnych substancji syntetyzowanych w odpowiedzi na patogena. Hepta Cu została przebadana przez dr hab. Martę Damszel, prof. UWM w doświadczeniu szalkowym. Grzybnia Cercospora beticola nie rozwijała się przy obecności Hepta Cu przez ponad 20 dni. „Efektywność hamowania wzrostu grzybni C. beticola po aplikacji do podłoża mikrobiologicznego Hetpa Cu w dawce 1,4 l/ha oraz 2,0 l/ha wynosiła 100% w całym badanym okresie. Izolaty C. beticola w obecności Hepta Cu nie wytwarzały strzępek.”

Uprawiając buraka pamiętajmy o zadbaniu o własny plon. Polecam stosować hybrydową ochronę fungicydową składającą się z wymienionych środków ochrony roślin oraz Hepty Cu. Te połączenia dają nam duże szanse na czystość plantacji, a więc wysokie zbiory jak i polaryzację.