Mniej azotu, a jednak wysoki plon

mgr inż. Grzegorz Kopeć

Dyrektor ds. Innowacji Ampol-Merol Sp. z o.o.

W warunkach pogodowo niesprzyjających i przy bardzo wysokich cenach nawozów mineralnych nawożenie jest jednym z czynników, który plasuje się w czołówce wśród elementów kształtujących wielkość i jakość plonu. To ono obecnie staje się najwyższym kosztem w produkcji roślinnej, nad którym należy się głęboko zastanowić i wykorzystać całą wiedzę oraz naszą uwagę.

Co blokuje działanie nawozów?

Niedobór opadów spowalnia rozpuszczanie nawozów ograniczając ich dalsze przemieszczanie się w głąb strefy korzeniowej. Ten proces ogranicza pobieranie składników odżywczych, zmniejsza efektywność nawożenia i w konsekwencji odbija się na zbyt powolnym budowaniu biomasy. Szczególnie dotyczy to nawozów azotowych, które wysiewane są na plantacjach w terminie pogłównym. Zawierają różne formy chemiczne azotu o różnym stopniu rozpuszczalności co decyduje o ich szybkości działania. W poniższym materiale, jeszcze przed sezonem wiosennym, chciałbym przypomnieć o kilku ważnych aspektach nawożenia, które ma na celu najefektywniejsze wykorzystanie drogiego azotu przez rośliny uprawne na przykładzie pszenicy ozimej.

Zapotrzebowanie pszenicy ozimej

Pszenica ozima ma stosunkowo wysokie wymagania pokarmowe, szczególnie gdy uprawiamy ją na konsumpcję sięgając po najwyższe plony. Jednocześnie pamiętamy, że w ziarnie pszenicy ozimej wymagane są odpowiednie poziomy: białko - pow. 12,5%, gluten – pow. 26% i liczba opadania - pow. 250.

I tak do wyprodukowania 1 t ziarna wraz ze słomą pszenica pobiera około: 25-27 kg azotu, 10 kg fosforu , 15 kg potasu, 5 kg magnezu i 4,5 kg siarki. Zatem przy zadowalającym plonie 8 t pobiera 200 kg azotu, 78 kg fosforu i 120 kg potasu, 40 kg magnezu i 36 kg siarki. Przy określaniu poziomu nawożenia na stanowiskach po roślinach zbożowych do gleby powraca około 20% pobranego azotu, 16% fosforu i aż 65% potasu. Zatem rozdrobniona i wymieszana z glebą słoma zbóż jest szczególnie bogatym źródłem potasu dla rośliny następczej. W tym miejscu chciałbym zauważyć, że wartość nawozowa słomy jest wyższa od cen rynkowych związanych z jej sprzedażą nie uwzględniając jej ogromnej roli w budowaniu próchnicy. Dlatego duży błąd stanowi jej wywożenie z pola bez wprowadzenia uzupełniającego nawożenia organicznego.

Jak nawozić pszenicę?

W myśl zrównoważonego nawożenia istotą wyprodukowania pszenicy jakościowej jest nie tylko wielkość dawki azotu i jego konkretne porcjowanie, ale również wprowadzenie dodatkowo do nawożenia doglebowego magnezu i siarki. Można to osiągnąć poprzez zastosowanie produktów o najwyższym stężeniu tych pierwiastków, które są w 100% rozpuszczalne w wodzie. Takim produktem jest kizeryt - typ nawozu określany jako D4 – o nazwie handlowej MacroSpeed® GREEN. To doskonale znany nawóz, który jest wysoko skoncentrowanym siarczanem magnezu. Wiele wcześniejszych doświadczeń i obserwacji ścisłych oraz polowych wskazuje, że powyższe składniki znacznie decydują o lepszym wykorzystaniu azotu przez rośliny. Zatem dzięki siarce i magnezowi nawożenie azotowe staje się bardziej efektywne.

Dzięki temu zyskujemy dwa warianty rozwiązań. Pierwszy wariant to wyższy plon. W drugim, przy ograniczeniu nawożenia azotem, nie tracimy dotychczasowego poziomu plonowania.


MacroSpeed® GREEN to wiele korzyści dla roślin uprawnych:

  1. szybki wiosenny start i mocna regeneracja roślin;
  2. bardziej rozbudowany system korzeniowy:
    1. większa odporność na suszę;
    2. lepsze wykorzystanie składników pokarmowych z gleby;
  3. wysoki udział chlorofilu – intensywniejsza fotosynteza;
  4. większa odporność na choroby;
  5. sprawniejsze przewodzenie metabolitów;
  6. zwiększona odporność roślin na promieniowanie UV.

MacroSpeed® GREEN to również wiele korzyści dla rolników:

  1. niższy poziom nawożenie azotowego (oszczędności w nawożeniu);
  2. sprawniejsze działanie azotu przy opóźnionych terminach wysiewu nawozów azotowych po 1 marca;
  3. efektywniejsze rozłożenie prac polowych – wcześniejszy termin wysiewu nawozu MacroSpeed® GREEN: listopad-luty;
  4. dłuższe utrzymanie właściwego pH gleby poprzez ograniczenie stosowania nawozów fizjologicznie kwaśnych;
  5. wyższy plon i wysoka jakość płodów rolnych – wyższy zysk.

Praktyczne wskazówki nawożenia ozimin

I Nawożenie zbóż ozimych (rzepaku ozimego) nawozem MacroSpeed® GREEN

Termin:

  • jesienno-zimowy (od listopada do końca lutego) – na glebach ciężkich
  • zimowo-wiosenny (od lutego do końca marca) – na glebach średnich i lekkich
  • dawka w zbożach od 120 do 150 kg nawozu na 1 hektar (rzepak 150-200 kg/ha)

II Nawożenie azotem zbóż ozimych

Na poziom nawożenia azotowego przede wszystkim wpływa:

  • wielkość zakładanego plonu;
  • wartości stanowiska:
  • rodzaj przedplonu (rośliny strączkowe pozostawiają około 60-70 kg/ha azotu dla rośliny następczej co należy przyjąć przy określaniu drugiej N2 i trzeciej N3 dawki azotu);
  • typ gleby (np. lessy to około 60 kg/ha azotu mineralnego, gleby lekkie piaszczysto-gliniaste – tylko 20-30 kg azotu);
  • kierunek produkcji – konsumpcja (należy dodać około 10% ogólnej dawki do porcji na kłos N3).
  • Nawożenie azotowe wykonujemy w trzech terminach N1 , N2 i N3.

Przykładowo dla pszenicy ozimej, przy założeniu wysokości plonu 8 t/ha, możemy zastosować następujące dawkowanie:

Pierwsza dawka N1 – NAJWAŻNIEJSZA i jak najszybciej

To pierwszy azot, dodatkowo z magnezem i siarką w nawozie MacroSpeed® GREEN, intensywnie wznawia wegetację wiosenną tzn:

  • dokarmia rośliny po długim spoczynku zimowym;
  • dokrzewia rzadkie plantacje zbóż;
  • regeneruje i odbudowuje rośliny uszkodzone przez mróz, zalegającą wodę czy zwierzęta leśne;
  • zwiększa odporność roślin na infekcje chorób grzybowych.

Zatem na ruszenie wegetacji dostarczamy azot w ilości od 50-70 kg N/ha.

Ocena łanu

Na taką rozpiętość dawki w znacznym stopniu wpływa wczesnowiosenna ocena gęstości i kondycji łanu. Koniecznie należy ją określić w lustracji polowej, a następnie dokonać kwalifikacji na tzw. łan optymalny, rzadki czy gęsty.

Łan optymalny to taki, którego gęstość pędów wynosi 700-1000 szt./m2.


Taka obsada gwarantuje, że po późniejszych nieuniknionych redukcjach osiągniemy optymalną ilość kłosów do zbioru 600-700 szt. z 1 m2. Wielkość dawki N1 przy jednoczesnym nawożeniu magnezem i siarką możemy ograniczyć do 50-60 kg N/ha. Powyższa ilość azotu będzie dalej podtrzymywać właściwą obsadę pędów oraz kształtować proces tworzenia się zawiązków kłosa.

Polecam nawozy saletrzane takie jak Zaksan® 33,5%, YaraBela™ Nitromag 27%, Pulan®, Saletrę amonową oraz RSM® z trzema formami azotu.

Łan rzadki to gęstość pędów poniżej 500-600 szt./m2

W tym przypadku należy zwiększyć nawożenie azotowe do poziomu 60-75 kg N/ha. Dzięki temu zainicjujemy intensywniejsze krzewienie w celu osiągnięcia większej obsady kłosów do zbioru oraz znacząco wzmocnimy udział pędów głównych. Przy łanach rzadkich najlepiej na pierwszą dawkę zastosować nawozy azotowe o wysokiej zawartości formy azotanowej – saletrzanej, która jest najszybciej pobierana przez rośliny uprawne. To ona stymuluje w nich wydzielanie się hormonu jakim jest cytokinina. Bezpośrednio pobudza ona rośliny do wznowienia wegetacji wiosennej oraz w przypadku zbóż odpowiada za intensywność wiosennego dokrzewiania.

Na rzadkich plantacjach najlepiej zastosować takie nawozy azotowe jak: Zaksan® 33,5%, Pulan®, Saletrę amonową czy YaraBela™ Nitromag 27%.

Łan gęsty to taki, którego gęstość pędów wynosi powyżej 1300 szt./m2.

Z kolei w tym przypadku należy zmniejszyć pierwszą dawkę nawozu azotowego do poziomu około 50 kg N/ha oraz opóźnić termin jej zastosowania o 7-10 dni w zależności od warunków pogodowych. Na plantacjach gęstych należy również opóźnić nawożenie nawozem MacroSpeed® GREEN i wprowadzić go w fazie BBCH 30 czyli na początku strzelania w źdźbło. Dzięki temu rośliny szybciej będą redukować nadmiar pędów bocznych, które w dalszej wegetacji będą stanowić konkurencję dla pędów kłosonośnych, poprzez ograniczenie ich przestrzeni życiowych oraz zwiększenie ryzyka infekcji grzybowych.

W tym przypadku polecam nawozy o niższym udziale w składzie ogólnym formy saletrzanej jak: RSM®. Ale i tu można zastosować takie nawozy jak Zaksan® 33,5%, YaraBela™ Nitromag 27% i Pulan®. Ma to szczególne uzasadnienie kiedy w tym terminie mamy do czynienia z prognozami o ograniczonej ilości opadów oraz niskimi temperaturami powietrza.

Dawka N2 ma na celu dalsze utrzymanie pędów produktywnych

W technologii nawożenia z wykorzystaniem nawozu MacroSpeed® GREEN, wielkość drugiej dawki ustalamy na poziomie od 50 kg do 70 kg azotu na hektar. Używając powyższej kwalifikacji niższe dawki kierujemy na plantacje rzadkie, zaś wyższe na plantacje optymalne i bardziej gęste.

Termin zastosowania to początek strzelania w źdźbło - BBCH 30. Początek strzelania w źdźbło rozpoczyna okres największego zapotrzebowania zbóż na azot i fosfor. Trwa on około 50 dni i kończy się po pełnym rozwinięciu liścia flagowego BBCH 39. W tym okresie pszenica ozima pobiera na dobę od 2-3 kg N/ha. A to oznacza, że wchłania od 100 do 150 kg azotu z 1 hektara, co stanowi aż 75 % ogólnego jej zapotrzebowania na ten składnik.

Pamiętajmy o zasadzie „azot czeka na roślinę, a nie roślina na azot“. Dlatego należy wyprzedzać zapotrzebowanie roślin na dany składnik wcześniejszym terminem nawożenia. Miejmy na uwadze, że nawet najlepiej rozpuszczalne nawozy muszą się w pierwszym etapie rozpuścić, ale ważne jest ich przemieszczenie się w głąb gleby. To wszystko wymaga czasu, a co ważne, większej ilości opadów. Dzięki temu unikniemy niepotrzebnych redukcji pędów kłosonośnych związanych z brakiem składnika w obrębie systemu korzeniowego. 

Polecam szybko dostępne dla roślin nawozy saletrzane takie jak Zaksan® 33,5%Pulan®, YaraBela™ Extran 33,5%, Saletrę amonową oraz RSM® o dłuższym działaniu.

Dawka N3 ma na celu utrzymanie maksymalnej obsady pędów kłosowych

Ponadto dawka N3 wpływa na podniesienie płodności kwiatków, inicjowanie zawiązywania się ziarna, zwiększenie MTN i zawartości białka oraz glutenu. Wielkość dawki to średnio od 40 kg N/ha do 60 kg N/ha. Niższe dawki należy stosować na stanowiska po roślinach strączkowych (w drugiej połowie maja i w czerwcu zachodzi wysoka mineralizacja azotu z resztek pożniwnych) oraz na tzw. rzadkie łany. Natomiast wyższe dawki - na plantacje gęste oraz w następstwie: pszenica po pszenicy (stanowiska ubogie w resztki pożniwne). Ze względu na coraz częściej występujące w tym okresie susze, termin nawożenia należy najlepiej przyspieszyć na koniec strzelania w źdźbło.

W tej fazie dobrze jest wykorzystać nawozy azotowe z formą amidową (Mocznik, Pulrea®, Pulgran®). Wcześniejsze nawożenie nawozem MacroSpeed® GREEN to dodatkowo wprowadzenie siarki, która znacząco wzmaga proces tworzenia się białka. Forma amidowa powoli i długo dokarmia rośliny w okresie tworzenia oraz wypełniania się ziarna co wyraźnie zwiększa jego jakość. Lecz warunkiem wysokiego wykorzystanie tej formy azotu są w miarę regularne opady i stała wilgotność gleby. W przypadku ograniczonych i mało obfitych opadów w terminie nawożenia N3 skuteczniejsze są nawozy zawierające azot w formie saletrzanej – szybko działającej.

Dla uzyskania najwyższej efektywności nawożenia azotem w każdym terminie i w przypadku wszystkich roślin uprawnych koniecznie należy wprowadzić nawożenie magnezem z siarką w formie siarczanowej. W tym celu ponownie polecam sprawdzony,,doglebowy nawóz MacroSpeed® GREEN.


Efektywność nawożenia azotowego przy niedoborze opadów staje się już od jakiegoś czasu dużym problemem w osiąganiu zadowalających plonów. Dodatkowo w tym czasie wysokie ich ceny wymuszają na nas podejmowanie właściwego doboru nawożenia opartego na kompleksowym dostarczaniu składników pokarmowych do gleby, co zwiększa ich wzajemne wykorzystanie, które prowadzi do wyższych plonów i większej zyskowności.

Używamy plików cookies

Ampol-Merol i jego kontrahenci używają cookies i podobnych technologii m.in. w celach: reklamowych, statystycznych oraz świadczenia usług. Jeżeli nie zmienisz ustawień, cookies będą zapisywane w pamięci Twojego urządzenia. Więcej w Polityce prywatności.