Skąd się bierze potas w glebie?

Polskie gleby są ogólnie ubogie w potas, choć jego zawartość waha się w szerokim przedziale. Niedobory potasu występują szczególnie na glebach: lekkich, kwaśnych, ubogich w próchnicę, co stanowi znaczny areał uprawny w kraju. 

Wyniki badań ponad 40% gleb ornych w Polsce wykazują niski i bardzo niski poziom dostępnego (mobilnego) potasu. Dlatego na takich glebach uprawnych należy wprowadzać większe ilości nawozów mineralnych, zawierających dominującą ilość tego składnika. 

Znaczenie potasu dla roślin 

Potas jest jednym z najważniejszych makroskładników pobieranych przez rośliny. W wielu gatunkach ten składnik stanowi największy udział w ich ogólnym zapotrzebowaniu. W samej roślinie nie jest składnikiem budulcowym, np. białek czy tłuszczy, ale występuje w formie jonu odpowiedzialnego za wiele procesów życiowych.

Jakie ważne role pełni potas?

Potas odpowiada za gospodarkę wodną w roślinie 

Potas wpływa na efektywniejsze wykorzystanie wody, zmniejszając transpirację z liści. Dodatkowo ułatwia pobieranie roztworu glebowego przez system korzeniowy. W okresie suszy zachowuje rośliny w większej sprawności fotosyntetycznej o silniejszym turgorze.

Potas zwiększa mrozoodporność i zimotrwałość roślin 

Poprzez zagęszczenie soków komórkowych, obniżając temperaturę ich zamarzania, potas zwiększa mrozoodporność i zimotrwałość roślin. Morozoodporność i zimotrwałość to dwa różne  pojęcia, które są podobnie interpretowane, dlatego dla wyjaśnienia:

Mrozoodporność – to zdolność rośliny do przetrwania temperatur poniżej 0°C bez ponoszenia trwałych uszkodzeń lub śmierci. Dotyczy krótkiego czasu i poziomu mrozu.  

Zimotrwałość – to zdolność rośliny do przetrwania wszystkich niekorzystnych warunków atmosferycznych panujących w okresie zimy (mróz, wiatr, amplituda temperatur). Jest to pojęcie znacznie szersze niż mrozoodporność.

Potas wzmacnia ściany komórkowe

Potas wzmacnia ściany komórkowe, utrudniając wnikanie patogenów grzybowych i bakteryjnych. Okres jesienno-zimowy to czas dużego ryzyka infekowania roślin chorobami grzybowymi. Pasożytujące choroby silnie osłabiają kondycję zimujących roślin, co przekłada się na opóźnione wznowienie wegetacji wiosennej.  

Zatem powyższe cechy decydują o tym, czy roślina dotrwa do wiosny w dobrej kondycji. Spośród roślin ozimych możemy wytypować gatunki lub odmiany o wyższych parametrach, czyli lepiej przezimowujące.

Wymagania pokarmowe roślin ozimych 

Poziom nawożenia mineralnego oraz dobór nawozu będzie uzależniony od: 

• zasobności gleby, 

• indywidualnego zapotrzebowania rośliny,

• wielkości przewidywanego plonu.

Nawożenie potasem skutecznie przygotowuje rośliny do zimy 

Należy wyraźnie zaznaczyć, że nie tylko gatunek, ale i poziom nawożenia potasem w okresie jesiennym jest bardzo wpływowym czynnikiem na przetrwanie zimy. W wielu przypadkach przedsiewne nawożenie ozimin jest jedynym terminem na dostarczenie potasu i fosforu. Rzadko kiedy na glebach lżejszych potas jest porcjowany. W takim przypadku polecam podzielić pełną dawkę potasu na dwie: 

• 70% wielkości w terminie przed siewem,
• 30% wczesną wiosną. 

Dzięki takiemu podziałowi efektywniejsze jest dokarmianie roślin w całym okresie wegetacyjnym.

Rzeczywista zasobność gleby i indywidualne wymagania pokarmowe kreują właściwy poziom nawożenia potasem. Przy niskiej zasobności będą to dawki budujące, które powinny być wyższe około 15-20% od podstawowej, w celu zwiększania zasobności gleby i przejścia do wyższej kategorii. Przy średnim poziomie potasu dawki wyrównawcze, a przy wyższej pokrywające ilość wywiezionych składników z pola w postaci plonu. 

Prawidłowe odżywienie roślin ozimych potasem uzależnione jest od odczynu gleby.

Właściwie dobrany nawóz i optymalna dawka nie zawsze gwarantują jego optymalne pobieranie, które zdecyduje o bezpiecznym przezimowaniu plantacji i wysokim plonie. 

Często kwaśny odczyn gleby jest blokadą i ograniczeniem w wykorzystaniu potasu czy fosforu przez rośliny.

Znacząca rola potasu w podnoszeniu zimotrwałości roślin ozimych daje nam właściwy kierunek doboru nawozów wieloskładnikowych, w których stosunek P:K powinien być jak 1:2-2,5. W praktyce i taka proporcja jest zbyt mała i wymaga nawożenia uzupełniającego w potas. 

W tym przypadku polecam nawozy potasowe, które poza głównym składnikiem zawierają również siarkę, wapń i magnez. One również znacząco podnoszą zimotrwałość roślin uprawnych.