Rozkład resztek pożniwnych - co wybrać i jak przyspieszyć rozkład słomy?

Po zbiorach na polu pozostaje duża ilość materii organicznej - słoma, ścierń, liście, łodygi, korzenie czy osadki kolb kukurydzy. Odpowiednie zagospodarowanie resztek pożniwnych pozwala włączyć tę biomasę w obieg materii organicznej w glebie i wykorzystać znajdujące się w niej składniki pokarmowe. Samo pozostawienie słomy na polu nie oznacza jednak, że zostanie ona szybko rozłożona.

Tempo tego procesu zależy od kilku elementów jednocześnie. Znaczenie mają rodzaj i ilość pozostawionej biomasy, jej odpowiednie przygotowanie, warunki panujące w glebie, dostępność azotu oraz aktywność mikroorganizmów. Dlatego przyspieszenie rozkładu resztek pożniwnych wymaga połączenia właściwej agrotechniki z warunkami sprzyjającymi procesom biologicznym zachodzącym w glebie.

Dlaczego resztki pożniwne mogą rozkładać się wolno?

Słoma i inne pozostałości roślinne zawierają znaczne ilości związków węgla. Do ich rozkładu potrzebna jest aktywność mikroorganizmów glebowych, dla których znaczenie mają zarówno dostępne składniki pokarmowe, jak i odpowiednie warunki rozwoju. Przy dużej ilości biomasy oraz niewielkiej aktywności mikrobiologicznej proces może przebiegać wolniej. Wysoki stosunek węgla do azotu dodatkowo zwiększa zapotrzebowanie mikroorganizmów na ten składnik.

Szczególnego podejścia wymagają twarde części roślin, takie jak łodygi, ścierń czy osadki kolb kukurydzy. Duża masa takich pozostałości wymaga odpowiedniego przygotowania przed ich wymieszaniem z glebą i rozpoczęciem dalszych procesów mineralizacji oraz humifikacji.

Jak przyspieszyć rozkład słomy i resztek po kukurydzy?

Jednym z pierwszych etapów zagospodarowania resztek powinno być ich dokładne rozdrobnienie. Ma ono szczególne znaczenie tam, gdzie po zbiorze pozostaje duża ilość biomasy lub twardych części roślin. Przy kukurydzy na ziarno są to między innymi łodygi, ścierń i osadki kolb. Zastosowanie sieczkarni podczas zbioru oraz późniejsze mulczowanie pozwala przygotować je do dalszego zagospodarowania i wymieszania z glebą.

Dokładne rozdrobnienie pozostałości po kukurydzy ma również znaczenie w ograniczaniu miejsc zimowania gąsienic omacnicy prosowianki. Zabiegi wykonywane po zbiorze mogą więc jednocześnie ułatwiać zagospodarowanie dużej ilości biomasy i ograniczać warunki sprzyjające przetrwaniu szkodnika. Więcej na ten temat można przeczytać we wpisie dotyczącym mechanicznego ograniczania omacnicy prosowianki i rozkładu resztek po kukurydzy.

Azot i wapnowanie - jak mogą wspierać rozkład resztek?

Jednym ze sposobów wspierania rozkładu słomy jest zastosowanie nawozów azotowych. Azot stanowi źródło pokarmu dla mikroorganizmów glebowych uczestniczących w przemianach materii organicznej. Samo nawożenie azotowe nie zastępuje jednak aktywności biologicznej gleby ani odpowiedniego przygotowania resztek, dlatego należy traktować je jako jeden z elementów całego procesu.

Znaczenie może mieć również odczyn gleby. Nawozy wapniowe pomagają tworzyć warunki pH sprzyjające rozwojowi i aktywności mikroorganizmów glebowych. Regulacja odczynu może więc wspierać środowisko, w którym zachodzą przemiany materii organicznej. Rozkład resztek pożniwnych można również uwzględnić jako jeden z etapów przygotowania stanowiska przed siewem. Więcej na temat połączenia tego procesu z wapnowaniem i późniejszym nawożeniem można przeczytać w artykule o nawozach przedsiewnych MacroSpeed .

Preparat mikrobiologiczny na resztki pożniwne - jak wspiera ich rozkład?

Kolejnym rozwiązaniem jest wykorzystanie produktów biologicznych zawierających mikroorganizmy uczestniczące w przemianach materiału roślinnego. Do tej grupy należy Synergia Split - nawozowy produkt mikrobiologiczny przeznaczony do rozkładu resztek pożniwnych.

W składzie produktu znajdują się bakterie z rodzaju Bacillus i Cellulomonas oraz grzyby Trichoderma. Mikroorganizmy uczestniczą w rozkładzie celulozy, hemicelulozy i ligniny, czyli związków stanowiących istotną część pozostałości roślinnych. Synergia Split wspiera mineralizację i humifikację resztek oraz zwiększa aktywność mikrobiologiczną gleby. Preparat można stosować w postaci oprysku na resztki po zbiorach, a także wiosną na słomę pozostawioną na polu, np. po późnym zbiorze kukurydzy.

Więcej informacji o działaniu preparatu oraz jego wykorzystaniu w rozkładzie pozostałości roślinnych znajduje się w artykule o Synergii Split i rozkładzie resztek pożniwnych.

Zastosowanie preparatu mikrobiologicznego nie zastępuje mechanicznego przygotowania biomasy. Przy dużej ilości słomy czy pozostałości kukurydzy ważne pozostaje ich wcześniejsze rozdrobnienie, a następnie odpowiednie zagospodarowanie w glebie.

Synergia Split i nawożenie azotowe - jak połączyć oba rozwiązania?

Synergia Split może być stosowana razem z RSM 32%. Takie połączenie łączy dostępność azotu dla edafonu glebowego z obecnością mikroorganizmów uczestniczących w mineralizacji i humifikacji resztek. Płynna forma nawozu pozwala przy tym dokładnie pokryć resztki cieczą roboczą zawierającą oba składniki.

Przy przygotowywaniu mieszaniny należy zachować odpowiednią kolejność łączenia jej składników. Więcej informacji znajduje się przy stosowaniu Synergii Split na słomę razem z nawozami azotowymi.

Co wybrać na rozkład resztek pożniwnych?

Nie ma jednego zabiegu, który odpowiada za cały proces rozkładu słomy i innych resztek. Poszczególne działania pełnią różne funkcje: rozdrobnienie przygotowuje materiał roślinny do dalszych przemian, azot stanowi źródło pokarmu dla mikroorganizmów, odpowiedni odczyn tworzy korzystniejsze warunki ich rozwoju, a preparaty mikrobiologiczne dostarczają wyselekcjonowanych mikroorganizmów uczestniczących w mineralizacji i humifikacji.

Przy planowaniu zabiegów warto więc uwzględnić:

• rodzaj i ilość resztek pozostających po zbiorze,
• dokładne rozdrobnienie biomasy i jej późniejsze wymieszanie z glebą,
• dostępność azotu potrzebnego mikroorganizmom,
• warunki pH sprzyjające aktywności biologicznej gleby,
• możliwość zastosowania preparatu mikrobiologicznego wspierającego rozkład resztek.

Takie podejście pozwala potraktować słomę i pozostałości po innych uprawach jako element gospodarowania materią organiczną w glebie, a nie wyłącznie problem wymagający usunięcia po zbiorach.