Nie ryzykuj plonu! Wszystko zaczyna się od nasiona

Dlaczego kwalifikowany materiał siewny to najtańsza inwestycja w wysoki plon?

Nie daj się zaskoczyć w nowym sezonie. Postępujące zmiany klimatyczno-glebowe, powtarzające się okresy suszy, rosnące koszty nawożenia i ochrony roślin oraz wymagania rynkowe sprawiają, że współczesny rolnik nie może pozwolić sobie na przypadek. Każda decyzja podejmowana na etapie planowania zasiewów bezpośrednio przekłada się na rentowność gospodarstwa

Dnia 19 sierpnia - podczas webinaru zorganizowanego przez firmę Bayer pt. „Nie ryzykuj plonu! Wszystko zaczyna się od nasiona” - eksperci branżowi – Łukasz Winiecki (Dyrektor Działu Nasiennego firmy Ampol-Merol oraz członek Zarządu Polskiej Izby Nasiennej) i Wojciech Karaś (Agronom firmy Bayer), w rozmowie z prowadzącym Szymonem Hoppe, przeanalizowali realne koszty oraz zagrożenia związane z wykorzystaniem materiału siewnego z własnego rozmnożenia (od sąsiada) w porównaniu do kwalifikowanego materiału siewnego C1.

Wniosek ekspertów jest jednoznaczny: inwestycja w pewne, kwalifikowane nasiona to pierwszy i najtańszy zabieg gwarantujący wysoki potencjał plonowania.

Błędne koło własnego rozmnażania – rozszczepienie cech i spadek potencjału

Częstym zjawiskiem w polskich gospodarstwach jest wysiewanie ziarna zebranego z własnego pola po uprzednim zakupie materiału kwalifikowanego klasy C1 (tzw. elity – pierwszego stopnia rozmnożenia). Choć na pierwszy rzut oka wydaje się to oszczędnością, z biologicznego i genetycznego punktu widzenia jest to decyzja obarczona ogromnym ryzykiem.

Kwalifikowane nasiona C1 posiadają precyzyjną, przebadaną laboratoryjnie „instrukcję obsługi” – stały genotyp, gwarantowaną siłę kiełkowania oraz najwyższą jakość zdrowotną. Kiedy rolnik samodzielnie rozmnaża taką odmianę, w kolejnych pokoleniach dochodzi do powolnej utraty stabilności genetycznej, wymieszania odmianowego oraz spiętrzenia porażeń chorobowych. Z generacji na generację potencjał plonowania drastycznie spada, a ziarno traci pożądane parametry jakościowe (np. gęstość w stanie zsypnym, zawartość białka czy glutenu).

Czym jest efekt heterozji i dlaczego odmian hybrydowych nie wolno rozmnażać?

Odmiany hybrydowe (mieszańcowe, oznaczone symbolem F1) powstają w wyniku kontrolowanego skrzyżowania starannie dobranych, czystych linii rodzicielskich. Pierwsze pokolenie (F1) wykazuje zjawisko heterozji (tzw. wybujałości mieszańców) – rośliny plonują o 15–20% wyżej, mają silniejszy system korzeniowy, lepszy wigor początkowy i wyższą odporność na stresy środowiskowe.Co się dzieje przy próbie wysiewu nasion zebranych z odmiany hybrydowej (pokolenie F2)?Zgodnie z prawami genetyki w pokoleniu F2 dochodzi do niekontrolowanego rozszczepienia cech oraz tzw. powrotu do form rodzicielskich. Wysiane na polu rośliny stają się niejednorodne – część będzie bardzo wysoka, część niska, jedne dojrzeją wcześnie, inne późno, a potencjał plonowania spadnie nawet o kilkadziesiąt procent. Ponadto odmiany hybrydowe są chronione wyłącznym prawem do odmiany – ich samodzielne rozmnażanie bez zgody hodowcy jest nielegalne.

Na co zwracać uwagę przy zakupie? Kluczowe parametry nasion

Eksperci wskazali, że wycena i wybór materiału siewnego nie mogą opierać się wyłącznie na cenie za 1 tonę. Kupując nasiona, rolnik kupuje w rzeczywistości potencjał plonotwórczy na konkretny areał.

Siła kiełkowania (ok. 85% i więcej)

Oficjalne normy dla kwalifikowanego materiału siewnego wymagają wysokiej zdolności kiełkowania. Materiał własny ze spichlerza bardzo rzadko osiąga takie parametry.

Masa Tysiąca Ziaren (MTZ)

Określa wagę 1000 sztuk nasion wyrażoną w gramach. Dla pszenicy ozimej optymalny MTZ kształtuje się najczęściej w granicach 37–45 g.Dlaczego MTZ i norma wysiewu są kluczowe przy kalkulacji kosztów? Siewnik dawkuje nasiona w oparciu o ilość sztuk ziarniaków na metr kwadratowy (szt./m²), a nie w kilogramach. Jeżeli wybraną odmianę cechuje niski MTZ przy wysokim współczynniku krzewienia, do obsiania 1 hektara zużyjemy znacznie mniej kilogramów ziarna niż w przypadku odmiany o wyższym MTZ.

Kluczowy przelicznik - materiał siewny kupuje się na tony, ale zużywa na hektary. Z 1 tony wysokiej jakości kwalifikatu o optymalnym MTZ rolnik jest w stanie obsiać od 5 do nawet 6 hektarów pola! Dlatego podstawowym wskaźnikiem ekonomicznym musi być koszt obsiewu 1 hektara (zł/ha), a nie cena tony materiału.

Ukryte koszty materiału własnego i wymogi prawne (FSS)

Przekonanie, że własny materiał siewny „nic nie kosztuje”, jest groźną iluzją finansową. Aby przygotować ziarno ze spichlerza do siewu, rolnik musi ponieść szereg nakładów:

- Czyszczenie i odpylanie - odpad przy czyszczeniu wynosi od 10% do nawet 25% masy ziarna.

- Koszty zaprawiania i zaprawy - zakup małych opakowań zapraw jest droższy niż zaprawianie przemysłowe.

- Czas i zdrowie - narażenie na pył i chemikalia podczas nieprofesjonalnego zaprawiania.

• Opłata od odstępstwa rolnego (FSS – Farm Saved Seed) - ustawa o ochronie prawnej odmian roślin nakłada na rolnika wykorzystującego własny materiał odmian chronionych obowiązek uiszczenia opłaty na rzecz hodowcy (tzw. opłata licencjonalna FSS). Wyjątek stanowią najmniejsze gospodarstwa. Stosowanie materiału własnego bez opłaty FSS jest złamaniem prawa.

Porównanie - materiał kwalifikowany C1 vs materiał własny

Rola zaprawy – pierwszy i najważniejszy zabieg fungicydowy

Zaprawianie materiału siewnego to podstawowy fundament ochrony roślin. Jak podkreślają eksperci, zaprawa to pierwszy i najtańszy zabieg fungicydowy, który chroni ziarniak i siewkę od momentu pęcznienia w glebie aż do fazy krzewienia.

Zagrożenia odglebowe – dlaczego oprysk nalistny nie pomoże?

Wiele groźnych chorób zbóż infekuje roślinę już na etapie kiełkowania nasiona:

- Głownia pyląca i gładka - grzybnia rozwija się wewnątrz tkanek rosnącej rośliny. Porażenie staje się widoczne dopiero w momencie kłoszenia (zamiast ziarna pojawia się czarna maź zarodników). Zabiegi nalistne są w tym stadium całkowicie bezskuteczne!

- Śmierdząca śniedź pszenicy - zarodniki z nasion lub gleby infekują siewkę. Porażone kłosy wydzielają odrażający zapach ryb, co całkowicie dyskwalifikuje ziarno w skupie.

- Sporysz (buławinka czerwona) - sklerocje grzyba w materiale siewnym stanowią zagrożenie ze względu na obecność toksycznych alkaloidów.Brak profesjonalnej zaprawy na nasionach oznacza bezpowrotną utratę części plonu, której nie da się uratować żadnym późniejszym zabiegiem opryskiwaczem.

Błąd nadmiernego zagęszczania i niepotrzebne koszty dokrzewiania 

Rolnicy siejący ziarno z własnego spichlerza często nadmiernie zagęszczają normę wysiewu. Zbyt gęsta plantacja konkuruje sama ze sobą o światło i wodę, staje się wiotka i niezwykle podatna na wyleganie oraz presję grzybową (np. Fusarium po kukurydzy czy mączniaka). W konsekwencji rolnik zmuszony jest do ratowania plantacji – stosowania zabiegów dokrzewiających, podawania dodatkowego azotu czy regulatorów wzrostu. Wybierając materiał kwalifikowany o znanym MTZ, siejemy optymalną liczbę nasion, uzyskując wyrównany łan bez generowania niepotrzebnych kosztów.

Nielegalna desykacja a uszkodzenie nasion

W ostatnich sezonach zauważalny jest problem zachwaszczenia wtórnego na polach. Niektórzy rolnicy decydują się na przedzbiorczą desykację (dosuszanie łanu) herbicydami. Uwaga! Stosowanie glifosatu do desykacji zbóż konsumpcyjnych i paszowych jest nielegalne i niezgodne z przepisami prawa polskiego i unijnego. Grożą za to surowe kary finansowe oraz odrzucenie ziarna w skupie. Co więcej, zabieg ten niszczy zarodek wewnątrz ziarniaka – nasiona z takiego pola tracą zdolność kiełkowania.

Przewaga laboratoryjna i Certyfikat ESTA w Ampol-Merol

Proces przygotowania nasion w specjalistycznych zakładach i laboratoriach Ampol-Merol opiera się na rygorystycznych reżimach technologicznych:

- Kontrolowana temperatura suszenia - wysoka temperatura w warunkach domowych zabija zarodek. W laboratoriach materiał musi posiadać min. 15% wilgotności przed obróbką i jest suszony w łagodnych warunkach.

- Bezwzględne odpylanie - zaprawa przylega do łupiny nasiennej tylko wtedy, gdy ziarno zostanie pozbawione pyłu. W domowej betoniarce zaprawa wiąże się z pyłem i opada na dno worka.

Certyfikat ESTA (European Seed Treatment Assurance)

Ampol-Merol wdraża międzynarodowy certyfikat ESTA, powołany przez Europejskie Stowarzyszenie Nasion (Euroseeds). Standard ten gwarantuje idealnie równomierne pokrycie każdego nasiona zaprawą, trwałe związanie preparatu z łupiną oraz bezpieczeństwo dla środowiska.

Świadectwo oceny laboratoryjnej i uśpienie nasion

Każda partia materiału kwalifikowanego posiada Świadectwo oceny laboratoryjnej. Dokument ten potwierdza nie tylko czystość i siłę kiełkowania, ale również wskaźniki takie jak liczba opadania oraz stan uśpienia nasion (dormancja).Zjawisko uśpienia nasion polega na braku zdolności do kiełkowania świeżo zebranego ziarna, mimo zapewnienia optymalnej wilgoci. W laboratoriach specjaliści potrafią przełamać spoczynek nasion, dzięki czemu rolnik kupuje partię gotową do natychmiastowego, wyrównanego wzrostu.

Zaufaj eksperckim źródłom – Polska Izba Nasienna 

Łukasz Winiecki, reprezentujący Ampol-Merol, jest również aktywnym członkiem Polskej Izby Nasiennej (PIN). Polska Izba Nasienna to organizacja zrzeszająca czołowych hodowców, producentów i dystrybutorów nasion w Polsce. PIN dba o jakość materiału siewnego, przestrzeganie praw autorskich oraz edukację rolników w zakresie nowoczesnej agrotechniki.

Czy wiesz, że?

W Polsce stopień wymiany nasiennej (udział materiału kwalifikowanego) wynosi zaledwie ok. 20%. Dla porównania, w Niemczech wskaźnik ten wynosi 50%, a w krajach skandynawskich sięga nawet 90%! Przekłada się to bezpośrednio na wyższe średnie plonowanie i mniejsze zużycie środków ochrony roślin w tamtejszych gospodarstwach.

Zadbaj o stabilny start swojego pola z Ampol-Merol

Nie warto ryzykować plonu na samym starcie. Błędy popełnione podczas siewu są niemożliwe do naprawienia w dalszych fazach wegetacji. Kwalifikowany materiał siewny to nie wydatek, lecz bezpieczna inwestycja o wysokiej stopie zwrotu.Zapraszamy do kontaktu z doradcami agrotechnicznymi Ampol-Merol. Pomagamy w doborze odmian idealnie dopasowanych do Twoich stanowisk glebowych i gwarantujemy dostęp do najwyższej jakości kwalifikowanego materiału siewnego chronionego nowoczesnymi zaprawiami w standardzie ESTA. Zapoznaj się z naszą ofertą: https://centrumnawozow.pl/products-list/material-siewny/zboza-ozime/pszenica-ozima

Zapraszamy do obejrzenia webinaru: