Nasionnica trześniówka w sadzie

Czas na żółte tablice lepowe!

Maj to kluczowy miesiąc dla budowania jakości i wielkości plonu w sadach pestkowych. Wraz ze wzrostem temperatur budzi się jeden z najgroźniejszych szkodników czereśni i wiśni – nasionnica trześniówka. W związku z tym przypominamy, że to najwyższy czas, aby w Waszych sadach pojawiły się żółte tablice lepowe. Brak odpowiedniego monitoringu w tym okresie może skutkować całkowitą utratą wartości handlowej plonu.
Jak rozpoznać nasionnice trześniówkę, jak ją zwalczać i prawidłowo prowadzić obserwacje? O tym wszystkim dowiecie się z naszego materiału.

Czym jest nasionnica trześniówka i jak ją rozpoznać?

Nasionnica trześniówka (łac. Rhagoletis cerasi) to niewielka muchówka należąca do rodziny nasionnicowatych. Owad dorosły osiąga długość zaledwie 4–5 mm i wyróżnia się czarnym, błyszczącym ubarwieniem. Elementami charakterystycznymi, które pomogą Wam w jej identyfikacji na tablicach lepowych, są:

• żółtopomarańczowa tarczka między nasadami skrzydeł,
• przeźroczyste skrzydła z poprzecznymi, czarnymi pasami.

Szkodnik ten wydaje jedno pokolenie w ciągu roku. Formą zimującą są poczwarki (zwane bobówkami), które ukrywają się w wierzchniej warstwie gleby, na głębokości do 5 cm. Wylot muchówek rozpoczyna się zazwyczaj pod koniec maja lub na początku czerwca, gdy temperatura gleby przekroczy 12-14°C. Samice po kopulacji składają jaja bezpośrednio pod skórkę dojrzewającego owocu, zostawiając mikroskopijne nacięcie w kształcie przecinka, a następnie spryskują owoc feromonem, który odstrasza inne samice.
Z jaj wylęgają się beznogie, białe larwy, które przez 2-3 tygodnie żerują w miękiszu.

Robaczywe owoce to ogromne straty i ukryte niebezpieczeństwo

Skutki braku ochrony bywają katastrofalne. W niechronionych sadach czereśniowych straty mogą sięgać nawet 100% plonu, a w sadach wiśniowych do 30%.
Szkodnik preferuje odmiany średniowczesne i późne, które owocują w szczycie aktywności samic. Odmiany wczesne często unikają ataku, ponieważ dojrzewanie wczesnych odmian mija się z wylotem szkodnika, bo nawet jeśli dojdzie do złożenia jaj, to w praktyce larwa nie zdąży się wylęgnąć.
Uszkodzone przez larwy czereśnie i wiśnie stają się miękkie, szybciej gniją i opadają. Co gorsza, w miejscach uszkodzeń mogą rozwijać się grzyby pleśniowe (np. Penicillium expansum), wydzielające bardzo groźne mykotoksyny, takie jak patulina. Spożywanie takich owoców jest niebezpieczne dla zdrowia (patulina ma działanie kancerogenne i toksyczne), a sprzedaż robaczywych i nadpsutych plonów może skończyć się karami ze strony służb sanitarnych.

Monitoring - żółte tablice lepowe to podstawa

Skuteczne zwalczanie nasionnicy opiera się na precyzyjnym wyznaczeniu terminu zabiegu. Nie da się tego zrobić „na oko”.

Kiedy wieszać tablice lepowe?

Optymalny czas na rozwieszenie tablic to druga dekada maja (faza BBCH 25).

Ile pułapek zawiesić w sadzie?

Zaleca się umieszczenie średnio 3 żółtych pułapek lepowych na 1 hektar sadu. Im wyżej powiesimy żółtą tablicę lepową, tym skuteczność monitoringu będzie większa. Należy je sprawdzać regularnie co 2-3 dni, aż do około 10 dni przed zbiorem. Warto też pamiętać, że na żółte tablice lepowe przyklejają się różne owady (niestety także te pożyteczne), natomiast nasionnica trześniówka reprezentuje grupę tych mniejszych owadów naklejonych na pułapkę, a często na 100 sztuk różnych przyklejonych owadów nasionnic jest niewiele, np. 2 sztuki. Pamiętajcie, aby sady wiśniowe i czereśniowe monitorować osobnymi pułapkami.

Ciekawostka!

Często przyjmuje się, że lot nasionnicy pokrywa się z okresem kwitnienia robinii akacjowej. Bądźcie jednak ostrożni – anomalia pogodowe i chłodne wiosny sprawiają, że sam wskaźnik fenologiczny bez użycia tablic bywa dziś zawodny.

Jak skutecznie zwalczać nasionnicę trześniówkę?

Zintegrowana ochrona sadów wymaga łączenia różnych metod:

• Zwalczanie chemiczne - decyzję o oprysku podejmujemy po przekroczeniu progu zagrożenia, który wynosi średnio 2 odłowione muchówki na pułapkę. Pierwszy zabieg insektycydowy rekomenduje się przeprowadzić po około 5-7 dniach od momentu rozpoczęcia regularnych odłowów. Przy przeciągającym się locie szkodnika na odmianach późnych, często niezbędne jest wykonanie 2, a nawet 3 oprysków. Wybierając preparaty chemiczne, zwracajcie uwagę na mechanizm działania (np. pyretroidy, czy cyjanotraniliprol zawarty w nowoczesnych insektycydach) oraz na krótkie okresy karencji, aby nie ryzykować pozostałości w plonie. Można także skorzystać z pułapek do odłowu i uśmiercania Nasionnicy trześniówki Decis Trap cerasi.
• Profilaktyka - w małych sadach dobre efekty daje rozłożenie gęstych siatek, agrowłókniny czy folii pod koronami drzew, co uniemożliwia wylot z gleby muchówek, a po sezonie blokuje wejście do niej larw. Wskazane jest też płytkie wzruszanie/przekopywanie gleby pod drzewami po zbiorach, co pozwala na wydobycie poczwarek na powierzchnię, gdzie stają się pokarmem dla ptaków. Można także skorzystać z pułapek do odłowu i uśmiercania nasionnicy trześniówki Decis Trap Cerasi.