T1 w zbożach - by zdążyć na czas!

Trudne warunki wiosną, krótkie okna zabiegowe, niskie temperatury

Obecnie jest grudzień 2025, i jest jeszcze odległy czas do wykonywania zabiegów fungicydowych T1. Jednak ten dość odległy czas można poświęcić na analizę poprzednich sezonów i odpowiedzieć sobie na klika pytań. Z jakimi chorobami miałem do czynienia na swoim polu w poprzednim sezonie i w kilku wcześniejszych? Jakie stosowałem strategie ochrony, tj. fungicydy i być może inne produkty wspomagające. Które z tych rozwiązań sprawdziły się dobrze oraz - co chciałabym zmienić, aby uzyskać lepszy rezultat ochrony.

Prognozy pogodowe na wiosnę

Każdy rok jest inny, bo pogoda jest zmienna, więc ciężko jest określić, jaka będzie wiosna. Czy ciepła i sucha, czy raczej zimna i wilgotna. Nikt nie jest w stanie przewidzieć, co będzie za 3 miesiące. To co możemy w tej chwili sprawdzić, to kondycja roślin, w jakiej się znajdują. Po krótkiej 1-tygodniowej fali mrozu i śniegu znów mamy temperatury dodatnie i brak przymrozków w nocy. Pisząc ten artykuł (10.12.2025), na zewnątrz panuje temperatura 11oC. Tak więc na razie są to dobre warunki, aby dokonać lustracji polowych. Być może przynieść również wykopane rośliny do domu i w cieple ocenić sytuację. Czy są zdrowe, czy brakuje im jakiegoś składnika, czy występuje już porażenie grzybami, a jeśli tak to jakimi i w jakim stopniu są porażone.

Duża presja chorób z jesieni

Okres chłodnej i wilgotnej jesieni z pewnością nasilił presję takich chorób, jak: mączniak prawdziwy, rdza brunatna, septoriozy i fuzariozy. Tak więc po ocenie plantacji będzie łatwiej podjąć właściwą decyzję - jakiego produktu użyć, aby osiągnąć określony cel, czyli złagodzić skutki chorób pozimowych.

Nakreślmy więc kilka wariantów, z jakimi możemy mieć do czynienia, jednocześnie przedstawiając jakich produktów użyć, aby odpowiednio zareagować.

Strategia ochrony przy założeniu zimnej i wilgotnej wiosny

Wariant zimnej i wilgotnej wiosny, duża presja porażenia mączniakiem i chorobami podstawy źdźbła.

W takiej sytuacji jednym z lepszych rozwiązań do zastosowania w niskich temperaturach oscylujących w granicach 5-10 oC, będzie zastosowanie mieszaniny dwóch produktów: Biromil 75 WG + Celsivo 750 EC.

Kolejnym dobrym rozwiązaniem w przypadku takich warunków pogodowych jest zastosowanie mieszaniny Biromil 75 WG + Hepta Cu

Strategia ochrony przy optymalnych temperaturach i wilgotnej wiośnie

Wariant drugi, optymalne temperatury, wilgotna wiosna, duża presja chorób.

Tu najlepszym rozwiązaniem będzie zastosowanie produktu Boogie Xpro 400 EC, który jest w stanie kontrolować szeroki zakres chorób występujących na polu, ale potrzebuje nieco wyższych temperatur do zastosowania i skutecznego działania. Minimalne temperatury stosowania to powyżej 10oC, a najlepiej 12-15.

Strategia ochrony przy suchej i ciepłej wiośnie

Wariant trzeci, suchej, ciepłej wiosny, i niska presja chorób.

W takich warunkach można zastosować wariant ekonomiczny, ale nie zaprzestać dalszej lustracji plantacji i obserwacji pogody. Być może będzie trzeba wykonać korektę lub szybciej wejść z zabiegiem T2. W takich warunkach dobrze sprawdzi się mieszanina Orius Extra 250 EW + Celsivo 750 EC lub preparat Thesorus 460 EC.

Tabela. Optymalna temperatura stosowania i wchłaniania wybranych fungicydów i grup chemicznych. 

Polecane fungicydy - ochrona pola na najwyższym poziomie

Z fungicydów wymienionych powyżej na największą uwagę zasługuje preparat Boogie Xpro 400 EC, który zawiera fabrycznie zmieszane 3 substancje aktywne:

• protiokonazol,
• biksafen,
• spiroksaminę.

Boogie Xpro 400 EC ma bardzo długi okres stosowania bo aż do fazy BBCH 59, czyli do końca okresu kłoszenia. Jednak należy pamiętać o tym, że zwalczanie patogenów z okresu jesienno-zimowego należy wykonać w początkowych fazach wzrostu, najlepiej w fazie strzelania w źdźbło. Zabiegi wykonane w późniejszym okresie nie będą przynosiły pożądanego rezultatu. Te trzy wymienione powyżej substancje aktywne bardzo dobrze się uzupełniają, oddziałując na bardzo szeroki zakres zwalczanych chorób (patrz etykieta produktu). Ze względu na różne mechanizmy działnia tych substancji, tworzą właściwe połączenie w ograniczaniu powstawania odporności patogenów.

Dodatkowo Boogie Xpro 400 EC sformułowany jest w tzw. technologii Leafshield – „Tarcza na liściu”, co zapewnia:

• dobre pokrycie liści,
• odporność na zmywanie przez opady deszczu,
• długi okres dostępności substancji.

To wszystko sprawia, że Boogie Xpro 400 EC, jest jednym z najlepszych fungicydów na rynku, dedykowanych do zabiegów T1.

Ważność zabiegu T1

Czy można budować dom zaczynając od dachu? – z pewnością takie próby były podejmowane, ale w większości przypadków, budowniczowie zaczynają od wykonania solidnych fundamentów. Tak samo jest w ochronie zbóż, to właśnie ten zabieg (T1) jest najważniejszy. Odpowiedź na pytanie - dlaczego ten zabieg jest taki ważny - jest bardzo prosta. To właśnie od tego zabiegu będzie zależała dalsza kondycja i funkcjonowanie rośliny. Jeśli zostaną uszkodzone wiązki przewodzące źdźbła w jego dolnej części (u podstawy rośliny) w wyniku silnej presji chorób wczesną wiosną, to nawet jeśli w późniejszym okresie zostaną wykonane zabiegi T2 i T3, to i tak roślina może szybciej zasychać lub wylegać. Najczęściej występuje jedno i drugie.

Występowanie chorób pszenicy

W przedstawionych poniżej badaniach wieloletnich, prowadzonych przez Izbę Rolniczą Nadrenii, Północnej Westfalii widać, że choroby zbóż występują w każdym roku. Jednak w niektórych latach presja różnych chorób jest bardzo wysoka. Właśnie w tych latach, gdzie presja chorób jest bardzo wysoka, można uzyskać najwyższy zysk z zastosowanych fungicydów w postaci zwyżki plonu. Zwyżka ta, jak widać w tych najbardziej dokuczliwych chorobowo latach, wynosi od 2 do 3 ton z hektara. Ale nawet w warunkach przeciętnej presji chorób, widać że zwyżka sięga grubo ponad tonę z ha. Tylko w 3 przypadkach (w najbardziej korzystnych warunkach pogodowych) w historii 24 lat badań zwyżka była poniżej jednej tony. Tak więc dane te jasno pokazują zasadność stosowania fungicydów.

Źródło: Z prezentacji Hermann Hanhart Izba Rolnicza Nadrenii, Północnej-Westfali; VII Forum Rolników i Agrobiznesu, 29 listopada 2022 r. w Poznaniu.

Produkcja roślin zbożowych w Polsce jest prowadzona na bardzo dużym obszarze. Dane szacunkowe pokazują, że areał uprawy tych gatunków wynosi około 70%. Z tego też powodu w płodozmianie zboża, będą występowały najczęściej po sobie lub po kukurydzy. Oznacza to, że presja chorób w niektórych gospodarstwach (ze złym płodozmianem) będzie występowała rokrocznie. Dlatego też właściwe działania prewencyjno-ochronne będą decydowały o wysokości uzyskanych plonów.