Najtańszy sposób na wzrost plonu - doceń wapnowanie gleb!

Grzegorz Kopeć

 

 

mgr inż. Grzegorz Kopeć

Dyrektor ds. Innowacji Ampol-Merol Sp. z o.o.

 

 

 Wprowadzanie materii organicznej do gleby, np. w postaci resztek pożniwnych, znacznie podwyższa żyzność gleby, która decyduje o jej urodzajności. Substancje występujące na różnym etapie rozkładu tworzą humus – próchnicę. Stanowi ona jedną z ważniejszych części składowych gleby.

W Polsce średnio 56% areału zawiera poniżej 2% próchnicy, co jest bardzo niepokojące. Z dalszych danych wynika, że 89% gleb w naszym kraju, wg międzynarodowych konwencji, obejmuje stepowienie z wyraźnymi skutkami suszy, gdzie zawartość próchnicy ustala się poniżej 3,5%, stąd też prawidłowa agrotechnika, z wykorzystaniem racjonalnego płodozmianu i wprowadzaniem bogatej masy organicznej, jest w stanie przerwać proces zubożania naszych gleb.

 

Związki humusowe – próchnica – wykazują bardzo szeroki zakres korzystnych właściwości mechanicznych, chemicznych, fizycznych i biologicznych, które bezpośrednio wpływają na jej urodzajność, czyli wielkość i jakość uzyskiwanego plonu. Obecność samych resztek pożniwnych nie daje jednak rolnikowi gwarancji podwyższania zawartości próchnicy w glebie. Warunkiem jej powstawania jest obecność życia biologicznego, jakim jest prawidłowo rozwijający się edafon, w którego skład wchodzą: bakterie, grzyby, glony, nicienie, pierwotniaki, znane nam dżdżownice, larwy, owady itd. Kolektywnie prowadzą one bardzo złożone procesy rozkładu materii organicznej w glebie.

 

Intensywność rozkładu resztek pożniwnych zdecydowanie zależy od napowietrzenia gleby, jej wilgotności, temperatury, liczebności i aktywności biologicznej (edafon) itp, ale z kolei bardzo ważnym czynnikiem, wpływającym między innymi na rozwój edafonu, jest odczyn gleby. Pamiętajmy, że w glebie występuje ujemny bilans wapnia powstały przez:

  • wymywanie,

  • pobieranie go przez rośliny uprawne,

  • neutralizację przez kwaśne  nawozy mineralne,

  • wydzielane kwasy korzenne.

Rocznie ujemny bilans wapnia kształtuje się na poziomie od 300 do nawet 700 kg CaO na jednym hektarze. Niedobory wapnia, a zatem spadek pH gleby, w znacznym stopniu ogranicza rozwój życia biologicznego, a co za tym idzie – intensywność rozkładu resztek pożniwnych. Pozostawiając zatem substancje organiczne w polu, musimy zadbać o właściwy odczyn gleby, który powinien być obojętny – z tendencją do lekko kwaśnego na glebach lżejszych.

 

W obecnej chwili jesteśmy na etapie zbioru kukurydzy na ziarno lub na zieloną masę. Roślina ta, w szczególności przy zbiorze na ziarno, zostawia ogromną masę resztek pożniwnych, dochodzącą nawet do 60 t/ha i więcej, a przy uprawie na zielonkę około 20 t/ha. Dla rośliny następczej jest to bardzo cenne źródło składników pokarmowych uwalnianych w wyniku mineralizacji, ale i doskonała materia do tworzenia się ważnego humusu.

 

W celu szybkiego rozkładu resztek pożniwnych – mineralizacji – należy po zbiorze rozrzucić skuteczne nawozy wapniowe:

 

Nazwa nawozu

Skład chemiczny %

Opakowania

Dawka t/ha

Właściwości nawozu

Wapno węglanowe Morawica

94% CaCO3

luz

2,0- 4,0

Wysokie rozdrobnienie i duża aktywność odkwaszania, bardzo dobra jakość produktu

Wapno węglanowe z magnezem Radkowice

min 45% CaO + MgO

w tym min. 15 MgO

luz

2,0-6,0

Nawóz zawiera dodatkowo magnez, wysokie rozdrobnienie, dobre właściwości rozsiewające

 

Kolejną czynnością będzie zabieg –  talerzowanie, którego celem będzie:

  • rozdrobnienie  grubych części łodyg i korzeni,
  • wymieszanie ich z glebą i nawozem wapniowym,
  • napowietrzenie,
  • zniszczenie rosnących chwastów.     

talerzowanie

 

Jesienny termin wapnowania jest jak najbardziej wskazany również z tego względu, że przy wiosennym stosowaniu nawozów fosforowych w siewie współrzędnym zmniejsza się ryzyko jego blokowania. Takie reakcje często następują przy łączeniu tych dwóch pierwiastków w jednym terminie wiosennym.  

Po zbiorze kukurydzy do gleby powraca aż 45% pobranego azotu, zatem jej resztki są bogate w ten pierwiastek. Dla prawidłowego rozkładu tej materii  zbędne jest jesienne nawożenie azotem w celu przyspieszenia tego procesu (stosunek C:N), ale konieczne jest wapnowanie z wykorzystaniem dobrej jakości nawozów wapniowych, takich jak: Wapno węglanowe Morawica, Wapno węglanowe z magnezem Radkowice.

 

Według Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu wapnowanie ścierniska po kukurydzy uwalnia więcej kwasów huminowych niż nawozy azotowe, na co wskazują wyniki zawarte w poniższej tabeli:

 

Saletra amonowa

145 kg N ha-1

Siarczan amonu

145 kg N ha-1

Ca CO3

1500 kg ha-1

+0,44 t

+0,08 t

+1,14 t

 

Wymagania pokarmowe kukurydzy co do wapnia są bardzo wysokie, gdyż do wyprodukowania 1 tony zielonej masy zużywa 2 kg CaO, zatem przy plonie 65 t/ha pobiera aż 130 kg CaO.  Dodając do bilansu wapniowego jego wymycie, neutralizację powstałą przez nawozy mineralne i kwasy korzenne, należy dostarczyć od 540 do 660 kg CaO na 1 ha.

Właściwa agrotechnika i odpowiedni dobór nawozów wapniowych w znacznym stopniu mogą wpłynąć na zwiększenie urodzajności gleb. Rolnicy, poprzez intensywniejsze wprowadzanie nawozów wapniowych na swoje pola, aktywują życie biologiczne w glebie, zwiększają udział dostępnych składników pokarmowych, poprawiają jej strukturę, co bezpośrednio wpływa na wielkości plonu i opłacalność produkcji, natomiast nakłady poniesione na nawożenie wapniowe są niewspółmiernie niższe od długo osiągalnych korzyści powstałych w produkcji roślinnej z wykorzystaniem dobrych nawozów wapniowych podpartych atestem.

Oddziały firmy
Kontakt z nami
Ampol-Merol Sp. z o.o.
ul. Mikołaja z Ryńska 28a
87-200 Wąbrzeźno
woj. kujawsko-pomorskie


Sekretariat
tel.: +48 56 688 48 00
fax: +48 56 688 48 31